ทำเนียบปริญญากิตติมศักดิ์

ด้วยสภามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ในการประชุมครั้งที่ 69 วันศุกร์ที่ 20 สิงหาคม 2547 มีมติเป็นเอกฉันท์ขอพระราชทานทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายปริญญาวิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาวิศวกรรมเครื่องกล แด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เพื่อเฉลิมพระเกียรติคุณในฐานะที่ทรง พระปรีชาสามารถในศาสตร์ด้านวิศวกรรมเครื่องกล โดยทรงยึดหลักการเลือกใช้ศาสตร์ดังกล่าวอย่างเหมาะสม ทั้งดัดแปลงให้เข้ากับภูมิปัญญาไทยเพื่อแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่ประเทศชาติประสบอยู่โดยหลีกเลี่ยงมิให้มีผลกระทบในอันที่จะสร้างความเดือดร้อนแก่ประชาชนเป็นสำคัญ

นับตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นเถลิงถวัลย์ราชสมบัตินับเวลาได้กว่า 50 ปี ทรงใช้เวลาส่วนมากเสด็จฯ แปรพระราชฐานประทับแรม ณ พระตำหนักตามภูมิภาคต่าง ๆ เพื่อเยี่ยมเยียนพสกนิกรอย่างทั่วถึง ทำให้ทรงทราบถึงปัญหาต่างต่าง ๆ ของประชาราษฎร์และได้พระราชทานพระราชดำริแก้ไขปัญหาเหล่านั้นเป็นลำดับมา บางปัญหา ที่เกี่ยวกับด้านเกษตรกรรมการผลิต ได้นำมาวิเคราะห์ วิจัย เพื่อคิดหาแนวทางแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม ก่อให้เกิดประโยชน์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตแก่เกษตรกรซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยในการพัฒนาระบบการชลประทานในลักษณะการชลประทานในรูปแบบอเนกประสงค์ ไม่เฉพาะการสร้างระบบชลประทานเพื่อส่งน้ำจากที่สูงไปสู่ที่ต่ำโดยใช้แรงโน้มถ่วงเท่านั้น แต่มีพระราชดำริให้สร้างระบบสูบน้ำด้วยพลังน้ำยกน้ำขึ้นสู่พื้นที่สูงด้วยการสูบน้ำขึ้นพื้นที่สูงด้วยพลังน้ำช่วย ในการปลูกป่าภูเขาทำให้ป่าในบริเวณใกล้เคียงชุ่มชื้นและช่วยป้องกันไฟป่าที่เกิดขึ้นอยู่เป็นประจำในฤดูแล้งด้วย เครื่องสูบน้ำพลังน้ำที่เป็นผลมาจากโครงการในพระราชดำริมีอยู่ 5 รูปแบบ ได้แก่

1. ไฮดรอลิคแรม เป็นเครื่องสูบน้ำซึ่งใช้พลังน้ำผลักดันอุปกรณ์ให้ทำงาน ใช้ในพื้นที่ที่ไม่มีพลังงานไฟฟ้า หรือขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง ปริมาณน้ำที่สูบได้จะน้อยกว่าปริมาณน้ำที่สูญเสียไปจากการใช้ผลักดันอุปกรณ์ทำงาน ใช้ในการชลประทานแบบประหยัดน้ำ เช่น ชลประทานระบบน้ำหยด ทำให้เกษตรได้มีน้ำใช้ปลูกพืชสวนครัว รวมทั้ง ใช้เพื่อการอุปโภค บริโภค ไฮดรอลิคแรมได้ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายในโครงการชลประทานต่าง ๆ
2. กังหันสูบน้ำแบบทุ่นลอยซึ่งเป็นสะเทินน้ำสะเทินบก เคลื่อนย้ายได้ง่ายขณะใช้งาน ตัวกังหันจะลอยอยู่บนผิวน้ำ ขับเคลื่อนโดยอาศัยกระแสน้ำที่ไหลเข้าไปภายในแล้วผลักดันให้ใบพัดหมุน แล้วส่งกำลังผ่านเฟืองจานโซ่และสายพานไปขับเครื่องสูบน้ำ โดยจะสูบน้ำได้ตั้งแต่ 16-166 ลิตรต่อนาที และสามารถยกน้ำได้สูงถึง 45 เมตร
3. เครื่องสูบน้ำกังหันแบบ Globe Case Coaxial Water Turbine Pump ได้สร้างขึ้นมาเพื่อทดแทน เครื่องสูบน้ำแบบไฮดรอลิคแรมซึ่งมีเสียงดังในขณะทำงานและชำรุดบ่อย เครื่องสูบน้ำชนิดนี้จะมี Kaplan turbine เป็นต้น กำลังส่งกำลังไปยังเครื่องสูบน้ำแบบเครื่องสูบแรงเหวี่ยง ซึ่งติดตั้งอยู่บนเพลาเดียวกันสามารถยกน้ำได้สูงถึง 24 เมตร ด้วยอัตราการไหลสูงสุด 69 ลิตรต่อวินาที สามารถต่อแบบขนานเพื่อเพิ่มอัตราการไหลของน้ำหรือต่อแบบอนุกรมความสูงของการยกน้ำ
4. เครื่องสูบน้ำกังหันน้ำแบบ Cross-flow Water Turbine Pump เป็นเครื่องสูบน้ำกังหันน้ำอีกชนิดหนึ่ง ที่สร้างขึ้นมาเพื่อทดแทนเครื่องสูบน้ำแบบไฮดรอลิคแรม มี Impulse turbine เป็นต้นกำลัง ส่งกำลังด้วยสายพานไปยังเครื่องสูบน้ำแบบสูบ ชัก หรือเครื่องสูบน้ำแบบเครื่องสูบแรงเหวี่ยง เครื่องสูบน้ำกังหันน้ำชนิดนี้สามารถยกน้ำได้สูงถึง 100 เมตร อัตราการไหลของน้ำตั้งแต่ 1-34 ลิตรต่อวินาที
5. เครื่องสูบน้ำชัยชัยพัฒนาไฮโดร-ปั๊ม ซึ่งได้พัฒนาขึ้นมาจากเครื่องสูบน้ำพลังน้ำแบบ Sling-pump ทำงานโดยใช้พลังงานของกระแสน้ำมาหมุนใบพัดซึ่งติดอยู่ทางด้านหัวของเครื่องและดูดน้ำทางด้านท้ายของเครื่อง เหมาะสำหรับติดตั้งในแม่น้ำลำธารหรือคลองส่งน้ำที่มีความเร็วของกระแสน้ำตั้งแต่ 0.5 เมตรต่อวินาทีขึ้นไป สามารถยกน้ำได้สูงถึง 8 เมตร สูบน้ำด้วยอัตราการไหล 75 – 127 ลิตรต่อชั่วโมง ข้อดีคือมีน้ำหนักเบาเพียง 9 กิโลกรัม ต้องการการบำรุงรักษาน้อยมาก

นอกจากพระราชกรณียกิจการพัฒนาแหล่งน้ำซึ่งเป็นปัจจัยหลักในการเกษตรกรรมแล้ว พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชดำริให้มีการพัฒนาการผลิตพลังงานจากแหล่งน้ำนั้นควบคู่ไปด้วย อาทิ

โรงสีข้าวไฟฟ้าพลังน้ำบ้านแม่สาใหม่ อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ ซึ่งได้พระราชทานพระราชดำริให้จัดสร้างเมื่อคราวเสด็จฯ เยี่ยมชาวไทยภูเขาและทรงเห็นความเดือดร้อนของชาวไทยภูเขาที่ขาดแคลนน้ำเพื่อการเพาะปลูก การอุปโภค และการบริโภค จึงมีพระราชดำริให้สร้างฝายเก็บน้ำ น้ำที่เก็บจะถูกทดเพื่อใช้ในการสีข้าวและผลิตกระแสไฟฟ้า น้ำที่ผ่านการสีข้าวก็สามารถนำกลับไปใช้ประโยชน์ในการเกษตรหรือการอุปโภคบริโภคได้อีก

โรงไฟฟ้าพลังน้ำดอยอ่างขาง อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ และโรงไฟฟ้าพลังน้ำศูนย์พัฒนาปางตอง อ.เมืองแม่ฮ่องสอน จ.แม่ฮ่องสอน ซึ่งใช้น้ำจากฝายทดน้ำที่ระดับสูงหลังจากผลิตกระแสไฟฟ้าแล้วยังสามารถใช้พลังงานจากน้ำอย่างอเนกประสงค์และเป็นการใช้น้ำอย่างคุ้มค่า

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยทางด้านพลังงานทดแทนเป็นอย่างมากมีพระราชดำริเกี่ยวกับการพัฒนาค้นคว้าด้านพลังงานทดแทนหลายโครงการ อาทิ ในปี พ.ศ. 2522 มีพระราชดำริให้โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ทดลองผลิตแก๊สชีวภาพจากมูลโคและเศษพืช เพื่อเป็นแหล่งพลังงานใหม่ ใช้ทดแทนน้ำมันเชื้อเพลิง ในปี พ.ศ. 2528 มีพระราชดำริให้ทดลองผลิตน้ำมันแก๊สโซฮอล์ โดยมีบริษัทเอกชนหลายรายร่วมกับโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ร่วมกันปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อใช้แทนน้ำมันเบนซินและลดต้นทุนการผลิต ในปี พ.ศ. 2541 มีพระราชดำริให้ทดลองผลิตน้ำมันดีโซฮอล์ โดยการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยร่วมกับโครงการ ส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อใช้แทนน้ำมันดีเซลและลดต้นทุนการผลิต อีกทั้ง ยังสามารถลดปริมาณควันดำได้ร้อยละ 50 ในปี พ.ศ. 2528 มีพระราชดำริให้ทดลองสกัดน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์และในปี พ.ศ. 2543 ให้ทดลองนำน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ที่สกัดได้มาใช้กับเครื่องยนต์ดีเซล ต่อมาในปี พ.ศ. 2544 ทรงจดสิทธิบัตรโดยชื่อที่แสดงถึงการประดิษฐ์คือ “การใช้น้ำมันปาล์มกลั่นบริสุทธิ์เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องยนต์ดีเซล” สิทธิบัตร เลขที่ 10764 และจากที่พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดส่งผลงาน “โครงการน้ำมันไบโอดีเซลสูตรสกัดจากน้ำมันปาล์ม” ไปร่วมแสดงในงานนิทรรศการสิ่งประดิษฐ์นานาชาติ “Brussels Eureka 2001” ณ กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยี่ยม ได้รับการคัดเลือกให้ได้รับรางวัลเหรียญทองพร้อมประกาศนียบัตรสดุดีพระเกียรติคุณและถ้วยรางวัล นับเป็นการเผยแพร่พระเกียรติคุณให้เป็นที่ปรากฏยิ่งขึ้น

ด้วยพระปรีชาสามารถในศาสตร์ด้านวิศวกรรมเครื่องกลและพระราชกรณียกิจที่ทรงบำเพ็ญเกี่ยวเนื่องกับศาสตร์ดังกล่าวที่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่พสกนิกรและประเทศชาติเป็นอเนกอนันต์ดังพรรณนามา สภามหาวิทยาลัยเทคโนโลยี พระจอมเกล้าธนบุรี จึงมีมติเป็นเอกฉันท์ขอพระราชทานทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายปริญญาวิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาวิศวกรรมเครื่องกล แด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติคุณให้เป็นที่ปรากฏ กับทั้งเพื่อเป็นเกียรติประวัติอันสูงยิ่งแก่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี สืบไป

ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม