ทำเนียบปริญญากิตติมศักดิ์

ด้วยสภาสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ในคราวประชุมครั้งที่ 5/2533 วันที่ 13 สิงหาคม 2533 มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ทูลเกล้าทูลกระหม่อม ถวายปริญญาวิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม โดยที่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ทรงเปี่ยมด้วยพระปรีชาสามารถในการพระราชทาน พระราชวินิจฉัยและพระราชดำริในด้านการอนุรักษ์ และการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยทรงยึดถือหลักการเลือกใช้วิทยาการที่เหมาะสม มีความเป็นไปได้ และประหยัด อีกทั้งให้หลีกเลี่ยง การสร้างความเดือดร้อนให้แก่ประชาชนเป็นสำคัญ

นับตั้งแต่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท เสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติปกครองแผ่นดินโดยธรรมมาตลอดระยะเวลา 45 ปี ท่ามกลางปัญหาความผันผวนของธรรมชาติ ความแห้งแล้ง และความทุกข์ยากของราษฎร ในบางท้องที่ ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทมิได้ทรงย่อท้อต่อปัญหาและอุปสรรคในการพัฒนาเพื่อความอยู่ดีกินดีของพสกนิกร แต่เนื่องจากปัจจุบันปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นปัญหาใหญ่ระดับโลกที่ทุกคนไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ และมีผลต่อสุขภาพอนามัย เศรษฐกิจ และการพัฒนาทุก ๆ ด้าน ซึ่งปัญหานี้เกิดขึ้นจากการขยายตัวอย่างรวดเร็วของประชากร การหลั่งไหลของประชากรจากชนบทเข้าสู่ตัวเมืองใหญ่ การจัดการการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างไม่ถูกต้อง ทำให้ป่าไม้ แร่ธาตุ เชื้อเพลิง หมดเปลืองไปอย่างรวดเร็ว รวมทั้งการสร้างอุตสาหกรรมและการนำเทคโนโลยีมาใช้โดยไม่คำนึงถึงผลดินเสีย อากาศเป็นพิษ ป่าไม้ต้นน้ำลำธารถูกทำลาย ปัญหาเหล่านี้ มีในประเทศไทยเช่นกัน ซึ่งมิใช่สิ่งที่จะแก้ไขในระยะเวลาอันสั้นได้ ทั้งต้องอาศัยความเข้าใจและการร่วมแรงร่วมใจจากทุก ๆ ฝ่าย แต่ด้วยพระเมตตาบารมีและพระราชหฤทัยแน่วแน่ที่จะทรงขจัดทุกข์บำรุงสุขของอาณาประชาราษฎร์ จากการที่ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมราษฎร ณ จังหวัดต่าง ๆ ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ได้ทรงศึกษาปัญหาข้อเท็จจริงและอุปสรรคต่าง ๆ ได้พระราชทานความรู้ภาคปฏิบัติเกี่ยวกับเทคโนโลยีทางสิ่งแวดล้อมทรงแนะนำราษฎร ได้พระราชทานข้อคิดแก่รัฐบาลและผู้ดำเนินตามรอยพระยุคลบาทในโครงการต่าง ๆ ให้รู้จักใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์ให้มากที่สุด โดยมีผลกระทบกระเทือนต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุดดังจะเห็น ได้จากโครงการพระราชดำริพอสรุปได้เป็น 3 ด้าน คือ ด้านทรัพยากรแหล่งน้ำ ด้านทรัพยากรที่ดิน และด้านอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เช่น

ด้านทรัพยากรแหล่งน้ำ ซึ่งนับว่าเป็นงานที่มีความสำคัญ และมีประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศที่เป็นประเทศเกษตรกรรม ได้ทรงมีแนวพระราชดำริให้ส่วนราชการต่าง ๆ นำไปพิจารณา งบโครงการและดำเนินการหลายประเภทด้วยกัน ได้แก่ การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเพาะปลูก และอุปโภคบริโภค การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อรักษาต้นน้ำลำธาร การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการผลิตไฟฟ้า การระบายน้ำออกจากที่ลุ่ม และการบรรเทาอุทกภัย ได้ทรงให้หลักปฏิบัติและวิธีการดำเนินการซึ่งได้ทรงพัฒนาถึงความเหมาะสมเกี่ยวกับสภาพภูมิประเทศ สภาพแหล่งน้ำ และด้านเศรษฐกิจและสังคมอย่างถี่ถ้วน

โครงการกำจัดน้ำเน่า น้ำเสีย ด้วยวิธีเพิ่มปริมาณออกซิเจนที่ได้รับจากกระบวนการสังเคราะห์แสง การใช้พืชเป็นตัวดึงเอาสารละลายมลพิษบางอย่างไปใช้เป็นอาหารธาตุ ซึ่งนับว่าเป็นวงจรที่ให้ประโยชน์ไปถึงสัตว์น้ำในบริเวณนั้น ทรงแนะนำให้ศึกษาปลาบางชนิดที่นำมาเลี้ยง เพื่อช่วยกำจัดน้ำเสียได้

จากปัญหาที่เกิดน้ำท่วมกรุงเทพมหานครและปริมณฑลในบางปี จนก่อให้เกิดภาวะน้ำเน่าเสียได้ ทรงมีพระราชดำริให้ทำการถ่ายเทน้ำในคลองสายต่าง ๆ ทั่วกรุงเทพ ฯ เพื่อมิให้เกิดสภาพเน่าเสียซึ่งเมื่อมีการหมุนเวียนน้ำอยู่ตลอดเวลา จะสามารถช่วยบรรเทาความรุนแรงของการเน่าเสียได้ อีกทั้งทรงแนะนำให้มีการจัดให้มีพื้นที่สีเขียว นอกจากนี้ยังโปรดเกล้าฯ ให้พัฒนาบึงมักกะสันขึ้นเป็นแหล่งกำจัดน้ำเสียตามธรรมชาติ และใช้เป็นที่รองรับน้ำเสียจากที่ต่าง ๆ โดยใช้ผักตบชวาเพื่อแก้ปัญหาน้ำเน่าในบริเวณที่ต่ำเป็นแอ่งไม่สามารถระบายได้ ผักตบชวานี้จะทำหน้าที่ดูดซับความเน่าเสียให้มีความเจือจางลง

ได้มีการศึกษาวิเคราะห์พบว่าประเทศไทยในปัจจุบัน มีการเผาไหม้ไม่ว่าจะเป็นถ่าน ถ่านหิน น้ำมันเชื้อเพลิง ตลอดจนการเผาป่าทำลายป่า ทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์กว่า 100 ล้านตันต่อปี จึงได้ทรงมีพระราชดำริเรื่องการปลูกป่า โดยการวิจัยคัดเลือกพันธุ์ไม้ที่มีขีดความสามารถในการดูดกลืนก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สูง เพื่อช่วยลดปริมาณก๊าซชนิดนี้ในชั้นบรรยากาศ ซึ่งเป็นการลดอัตราอันตรายที่จะเกิดจากผลเรือนกระจกที่ทำให้บรรยากาศร้อนขึ้นจนทำให้น้ำแข็งที่ขั้วโลกละลาย ส่งผลถึงปริมาณน้ำในทะเลที่จะสูงมากขึ้น จนอาจเกิดน้ำท่วมตามพื้นที่ชายฝั่งของประเทศต่าง ๆ ได้ สิ่งนี้ย่อมแสดงให้เห็นน้ำพระราชหฤทัยที่ทรงห่วงใยมิใช่แต่เพียงประชาชนชาวไทย หากแต่ยังทรงมีต่อมวลมนุษยชาติทั้งโลกอีกด้วย

ปัญหาเรื่องดินเสื่อมคุณภาพ ขาดธาตุอาหารในดิน ดินแตกระแหงจนไม่สามารถทำการเพาะปลูก ได้อีกต่อไป ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงแนะให้เกษตรกร ทดลองการใช้วิธีการธรรมชาติสร้างความสมดุลของสิ่งแวดล้อมให้เกิดขึ้น เช่น ให้มีการปลูกไม้ใช้สอยร่วมกับการปลูกพืชไร่ ซึ่งจะช่วยให้พืชไร่อาศัยร่มเงาของไม้ใช้สอย และได้รับความชุ่มชื้นจากดิน สามารถให้ผลผลิตสูง นอกจากนั้นยังมีโครงการปรับปรุงฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดิน โดยใช้เศษวัสดุเหลือจากการเพาะปลูกและการผลิตทางเกษตร ตลอดจนมูลสัตว์นำมาหมักเป็นปุ๋ย เพื่อเพิ่มผลผลิตทางเกษตรกรรม ซึ่งแนวทางการดำเนินงานตามพระราชดำริดังกล่าว ได้พัฒนาเรื่อยมา ในโครงการพัฒนาชนบทได้ทรงเน้นความสามารถในการพัฒนาได้อย่างต่อเนื่องให้สามารถพัฒนาเพื่อพัฒนาต่อไปได้ อย่างสม่ำเสมอ

ส่วนในบริเวณที่ภูมิประเทศเป็นทิวทัศน์สวยงาม เหมาะแก่การจัดเป็นอุทยาน หรือวนอุทยานแห่งชาติ เพื่อใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชน ทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับสวนสัตว์เปิด มีการสงวนพันธุ์และเพาะพันธุ์สัตว์ที่กำลังจะสูญพันธุ์ ทั้งยังทรงศึกษาเกี่ยวกับการป้องกันไฟฟ้า โดยการใช้ระบบความชื้น

ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงสนพระราชหฤทัยในปัญหาเกี่ยวกับแหล่งต้นน้ำลำธารถูกทำลายทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับโครงการแสวงหาแหล่งน้ำ การสร้างอ่างเก็บน้ำและการสร้างฝายน้ำธรรมชาติเพื่อกักเก็บน้ำให้มีใช้เพียงพอสำหรับการเพาะปลูกในท้องที่ที่แห้งแล้ง เช่น ที่อำเภอหุบกะพง จังหวัดเพชรบุรี อำเภอส่องดาว อำเภอวาริชภูมิ และอำเภอสว่างแดนดินในเขตจังหวัดสกลนคร

โครงการพระราชดำริต่าง ๆ เพื่อมุ่งการพัฒนาแนวใหม่ ซึ่งเป็นแนวทางการพัฒนาแบบผสมผสาน ครบวงจร โดยเน้นการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม เพื่อการพัฒนาและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมควบคู่กันไป ซึ่งแนวทางการพัฒนาที่กล่าวถึงนี้ได้รับพระราชทานก่อตั้ง “ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” ขึ้นตามภูมิภาคต่าง ๆ ทั่วประเทศ

ด้วยพระมหากรุณาธิคุณเป็นอเนกประการ พระราชกรณียกิจที่ทรงประกอบเพื่อประโยชน์แก่ชาติบ้านเมือง และความเป็นเลิศในพระอัจฉริยะ สภาสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี จึงมีมติเป็นเอกฉันท์ขอพระราชทานทูลเกล้าทูลกระหม่อม ถวายปริญญาวิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม แด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและสนองพระมหากรุณาเชิดชูพระปัญญาสามารถ อีกทั้งเพื่อเป็นเกียรติประวัติอันสูงส่งแก่สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี สืบไป

ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม